Giménez y Bellido, Jerónimo

Giménez y Bellido [chimʹeneθ i weljʹido], Jiménez, Jerónimo, Gerónimo, *10 X 1854 Sewilla, †19 II 1923 Madryt, hiszpański kompozytor, skrzypek i dyrygent. W 1866 został pierwszym skrzypkiem w orkiestrze Teatro Principal w Sewilli, a gdy miał 17 lat dyrygentem Opery i zespołu zarzueli w Teatro Principal w Kadyksie. Studiował w konserwatorium w Paryżu (kompozycję u D. Alarda i A. Thomasa, grę na skrzypcach u F. Savarta). W 1877 uzyskał 1. nagrodę w klasie harmonii i kontrapunktu. Od 1885 był dyrektorem Teatro Apolo w Madrycie, a następnie został zaangażowany przez R. Chapíego do Teatro de la Zarzuela. Równocześnie działał jako dyrygent w towarzystwie koncertowym; prowadził m.in. hiszpańskie prawykonanie Carmen Bizeta, dyrygował dziełami klasyków niemieckich, także kompozytorów francuskich i rosyjskich.

Działalność kompozytorska Giméneza przypada na koniec XIX w., a więc na okres wielkiej popularności zarzuel zw. género chico – najczęściej jednoaktowych utworów scenicznych z muzyką. Z jego ok. 90 oper, napisanych w latach 1882–1920, większość stanowią zarzuele, różne sceny, poematy, fantazje liryczno-komiczne, także farsy. Muzyka do zarzuel inspirowana była hiszpańską muzyką i tańcami ludowymi, również andaluzyjskimi pieśniami bożonarodzeniowymi. Przeważał mały skład orkiestry. Znakomite opanowanie techniki kompozytorskiej przejawia się u Giméneza w swobodnym operowaniu modelami ludowymi, barwnej instrumentacji i wyczuciu dramatycznym. O popularności jego zarzuel świadczy fakt, że wystawiano je w 11 teatrach w Madrycie. Giménez często współpracował przy komponowaniu muzyki scenicznej z innymi popularnymi kompozytorami zarzuel, jak R. Chapí, M. Nieto, G. Cereceda, A. Vives.

Literatura: M. Muñoz Historia de la zarzuela española y del género chico, Madryt 1946; J. Deleito y Piñuela Origen y apogeo del „género chico”, Madryt 1949, J. Arnau, C.M. Gómez Historia de la zarzuela, 4 t., Madryt 1979; J.M. Gómez Labad El Madrid de la zarzuela (Visión regocijada de un pasado en cantables), Madryt 1983; J. Parejo Delgado, Gerónimo Giménez: Un precursor de Manuel de Falla, Sevilla 1997, R. Alier La zarzuela, Barcelona, 2002; D. Nazymchuk Ewropejska opernaja kłasika u dzerkali ispanskoi sarsueli  (European opera classics in the mirror of Spanish zarsuela), „Scientific herald of Tchaikovsky National Music Academy of Ukraine”, (CXL), s. 127–140.