Fernández Caballero, Manuel

Fernández Caballero [~deθ~kawali’ero] Manuel, *14 III 1835 Murcja, †26 II 1906 Madryt, hiszpański kompozytor. Początkowo uczył się kompozycji u J. Soriano Fuertesa i J. Calvy w Murcji. Od 1850 studiował w konserwatorium w Madrycie u H. Eslavy (kontrapunkt i fuga) i P. Albeniza (fortepian). W latach 1864–70 przebywał na Kubie, gdzie dyrygował zarzuelami i koncertami. Po powrocie do Hiszpanii był dyrygentem orkiestr w teatrach muzycznych Madrytu, m.in. w Teatro Novedades. Swoje utwory sceniczne wystawiał również poza granicami Hiszpanii, m.in. w krajach Ameryki Południowej. Jego liczne (ok. 220) zarzuele i komedie muzyczne cieszyły się popularnością głównie dzięki chwytliwej melodyce. Uważany jest ponadto za prekursora nurtu werystycznego w gatunku zarzueli oraz głównego popularyzatora hiszpańskich pieśni i tańca na Kubie (habanera). Inspiracją dla wielu ról w jego utworach była śpiewaczka Lucrecia Arana (Gigantes y Cabezudos, La viejecita), której możliwości wokalne i kreacje sceniczne przeszły do historii zarzueli jako gatunku.  Od 1882 Fernández pełnił funkcję dyrygenta Artístico-Musical Orchestra. W 1891 został członkiem Academia de Bellas Artes w Madrycie. W 1903 roku rząd Hiszpanii przyznał mu w dowód uznania Wielki Krzyż Alfonsa XII.

Literatura: M. Zurita Historia del género chico, Madryt 1920; M. Muñoz Historia de la zarzuela y el género chico, Madryt 1946; J. Deleito y Piñuela Origen y apogeo del género chico, Madryt 1949; J. Arnau, C.M. Gómez Historia de la zarzuela, 4 t., Madryt 1979; J. Arnau, C.M. Gómez Genios de la musica española, 2 t., Madryt 1981; J.M. Gómez Labad El Madrid de la zarzuela (Visión regocijada de un pasado en cantables), Madryt 1983;  F. Nieva Esencia y paradigma del «género chico», Madryt 1990; D. Thatcher Gies The Theatre in Nineteenth-Century Spain, Cambridge 1994, przedr. 2010; J.L. Sturman Zarzuela: Spanish Operetta, Champaign (Illinois) 2000; R. Alier Zarzuela, Barcelona 2002; Diccionario de la zarzuela España e Hispanoamérica, Madryt 2002; Ch. Webber The Zarzuela Companion, wstęp P. Domingo, Lanham (Maryland) 2002; Manuel Fernández Caballero, un músico murciano para la historia, wstęp A.S. Ortiz, Murcia 2006; N. Blanco Alvarez El compositor Manuel Fernández Caballero (1835-1906), “Revista de Musicología” XXXIX nr 1 (2016), s. 359–366; N. Blanco Alvarez Catálogo de la obra de Manuel Fernández Caballero, Oviedo 2019; N. Blanco Alvarez Lucrecia Arana la musa de Manuel Fernández Caballero, “Berceo” CLXXXIII (2022) s. 111–130.