Caudella, Eduard

Caudella [ka^u-] Eduard, *3 VI (22 V) 1841 Jassy, †15 IV 1924 Jassy, rumuński kompozytor, skrzypek, dyrygent i pedagog. Wnuk Filipa Caudelli i syn Francisca Caudelli, pochodził z rodziny o tradycjach muzycznych. Naukę muzyki rozpoczął u ojca – Francisca Caudelli (1812–1868), wiolonczelisty, kompozytora i dyrektora konserwatorium w Jassach; następnie studiował grę na skrzypcach u H. Riessa w Berlinie (w latach 1853–57 i 1859–60), u L.J. Massarta i D. Allarda w Paryżu (w latach 1857–58), wreszcie w 1857 i 1860–61 u H. Vieuxtempsa we Frankfurcie nad Menem. W latach 1855–61 koncertował w Paryżu, Berlinie i Frankfurcie. Po powrocie do kraju osiadł w Jassach, wpierw jako skrzypek na dworze księcia Ioana Cuzy (1861–64); w latach 1861–1901 był profesorem klasy skrzypiec, a w latach 1893–1901 również dyrektorem konserwatorium w Jassach; zarazem działał tam jako dyrygent Teatrul National (1861–75), niemieckiej trupy teatralnej (1868–70) i opery włoskiej (1870–74), gdzie dyrygował dziełami m.in. G. Verdiego, G. Donizettiego, G. Rossiniego i V. Belliniego, a także utworami kompozytorów rumuńskich – E. Wachmanna i A. Flechtenmachera. W 1875 zainicjował i do 1877 prowadził wykłady z zakresu estetyki muzycznej na uniwersytecie w Jassach. Publikował też krytyki i artykuły w licznych czasopismach rumuńskich.

Romantyczna w swej estetyce i środkach techniki kompozytorskiej twórczość Caudelli przejawia zarazem silne związki z muzycznym folklorem rumuńskim, widoczne zwłaszcza w modyfikacji obiegowego języka dźwiękowego pewnymi właściwościami skalowymi rumuńskiej muzyki ludowej. Cechy te najdobitniej wystąpiły w symfonicznych utworach Caudelli i w operze Petru Rares, jednej z pierwszych rumuńskich oper o narodowej tematyce. Współcześnie Caudella zaliczany jest do klasyków rumuńskiej szkoły narodowej XIX stulecia. Jego uczniem był m.in. G. Enescu, na którego Caudella wywarł decydujący wpływ. Namówił go na studia w wiedeńskim konserwatorium, a następnie śledził jego rozwój i do końca życia pozostał z nim w przyjacielskich relacjach.

Literatura: G. Georgescu Theologu Eduard Caudella : 60 de ani de activitate artisticăI, Bukareszt 1916;  I. Staicovici George Enescu in lumina cronicilor lui Eduard Caudella (‘G. Enescu w świetle recenzji Eduarda Caudelli’), „Studi di cercetǎri de istoria artei” XX, 1973; I. Maftei Personalităti ieșene Kiszyniów 1992, tom 1, s. 168–169; V. Cosma Interpreți din România. Dirijori – cântăreți – instrumentiști – regizori, Bukareszt 1996, s. 120–121.