Ritter, Christian

Ritter Christian, *między 1645 a 1650, †po 1717 Hamburg (?), niemiecki kompozytor i organista. Uczył się prawdopodobnie u Ch. Bernharda w Dreźnie. Od ok. 1666 był organistą na dworze w Halle; ok. 1680–82 przebywał w Sztokholmie, początkowo jako organista dworski, a następnie wicekapelmistrz. Od 18 V 1683 był wicekapelmistrzem i organistą na dworze w Dreźnie, w latach 1688–99 ponownie pełnił funkcję wicekapelmistrza dworu w Sztokholmie. W latach 1704–17 przebywał w Hamburgu. Według J. Matthesona („Critica musica” t. 2, Hamburg 1725) Ritter mógł żyć jeszcze w 1725.

Warsztat kompozytorski Rittera zdradza wpływy szkoły H. Schütza, twórczość ta posiada jednak wyraźny rys indywidualny. Pierwszoplanowe znaczenie ma jego muzyka wokalno-instrumentalna, w całości religijna, do tekstów niemieckich i łacińskich. Obejmuje ona małe i wielkie concertato, motet chorałowy i polichóralny (Gelobet sei der Name des Herren z 1672 na 2 chóry 4-głosowe, 4 trąbki, timpani, 2 violini, 2 viole, fagot, 2 cynki, 3 puzony i organy) oraz kantatę (O amatissime sponse Jesu na sopran, 2 violini, 2 viole, violę da gamba i basso continuo). Sposób kontrastowania formy, faktury i barwy nadaje dziełom szczególny wyraz, ważną rolę w budowaniu nastroju pełnią też instrumenty: w arii żałobnej Was nimmt der eitle Mensch sich für 2 flety piccolo, przeciwstawione są 4 wiolom, w Miserere Christi mei zespół 4 wiol – basso continuo, w Einen guten Kampf hab ich gekämpfet viola d’amore łączy się z fletami dolce, w innych przypadkach smyczki z powodzeniem łączone są z trąbkami i kotłami lub fletami, obojami i fagotem. W kompozycjach tych Ritter stroni od stosowania recytatywów i arii da capo, preferując arioso i ukształtowania zbliżone do pieśni. Najnowsze badania zdają się potwierdzać opinię J. Matthesona (Das beschützte Orchestre, Hamburg 1717), iż Ritter jest autorem niedokończonej Pasji według św. Jana, przypisywanej Händlowi. Z niewielkiej zachowanej twórczości instrumentalnej na uwagę zasługuje toccatowa w stylu Sonatina d-moll i Suita in discessum Caroli XI Regis Sveciae z 1697 przypominająca lamento Frobergera na śmierć cesarza Ferdynanda IV.

Literatura: T. Norlind Zur Biographie Christian Ritters, „Sammelbände der Internationalen Musikgesellschaft” XII, 1910/11; H.J. Marx „… eines welt-berühmten Mannes gewisse Passion”. Zur Herkunft der Händel zugeschriebenen Johannes-Passion, „Musica” XLI, 1987.