Gabriłowicz, Osip

Gabriłowicz, Gabrilovich, Gabrilowitsch, Osip Sołomonowicz, *7 II 1878 Petersburg, †14 IX 1936 Detroit, amerykański pianista, dyrygent i kompozytor rosyjskiego pochodzenia. W latach 1888–94 studiował pod kierunkiem A. Rubinsteina (fortepian), A. Ladowa i A. Głazunowa (kompozycja) w konserwatorium w Petersburgu, które ukończył z nagrodą A. Rubinsteina. W latach 1894–96 uzupełniał studia u T. Leszetyckiego (fortepian) i K. Navrátila (kompozycja) w Wiedniu oraz w 1905 u A. Nikischa (dyrygentura) w Lipsku. Debiut w Berlinie w 1896 zapoczątkował pasmo jego sukcesów pianistycznych w Niemczech, Rosji, Francji, Anglii i USA (1900 Carnegie Hall w Nowym Jorku). Wzorując się na Antonim Rubinsteinie, występował aż do lat 30. w cyklach recitali i koncertów historycznych, ukazujących repertuar fortepianowy od Bacha do XX w. Występował też jako akompaniator, m.in. ze śpiewaczką Clarą Clemens (córką M. Twaina), którą w 1909 poślubił. W latach 1910–14 przebywał w Monachium, dyrygując orkiestrą Konzertverein. W 1914 osiedlił się w USA; w 1921 otrzymał obywatelstwo amerykańskie. W 1917 rozpoczął karierę dyrygencką koncertami w Nowym Jorku; w latach 1918–35 kierował Detroit Symphony Orchestra, prowadząc jednocześnie od 1928 Philadelphia Orchestra (wspólnie z L. Stokowskim). Upamiętnił się zwłaszcza wykonaniem Pasji wg św. Mateusza (Detroit 1926) i Pasji wg św. Jana (Nowy Jork 1928) Bacha. Jako pianista Gabriłowicz odznaczał się nieskazitelną techniką oraz śpiewnością frazy, delikatnością uderzenia i umiejętnością różnicowania barwy dźwięku. Najwyższe mistrzostwo osiągnął w repertuarze chopinowskim i koncertach Mozarta. Pozostawił niezwykle cenne nagrania tubowe, pianolowe (firmy Duo-Art) i mikrofonowe (m.in. pierwsze nagranie Kwintetu fortepianowego Schumanna z Flonzaley Quartet, 1927).

Literatura C. Clemens My Husband Gabrilowitsch, Nowy Jork 1938.